سوسن شريعتي، دكتر علي شريعتي را يك مصلح مسلمان، متفكر اجتماعي و جامعه‌شناس ديندار معرفي كرد كه به پرسش‌ها و پاسخ‌هاي زيادي دامن زد.
سوسن شريعتي روز پنجشنبه طي سخناني در مراسم بيست و هفتمين سالگرد درگذشت دكتر «علي شريعتي»، كه در حسينيه‌ي ارشاد برگزار شد، موفقيت شريعتي را در خارج كردن دردها و پرسش‌هاي اساسي از دايره‌ي تنگ نخبگان و سرايت آن به تمام دل‌ها و جان‌ها عنوان كرد كه البته اين موفقيت تبديل به دام و حجاب براي شناخت او شد.
وي كه درباره‌ي تيپ نوين داري از نگاه دكتر شريعتي سخن مي‌گفت، افزود: محورهاي اصلي اين پرسش‌ها و پاسخ‌ها پيرامون انديشه‌ي او يعني كشاندن مذهب به حوزه‌ي جامعه، ايدئولوژي كردن دين و بهره‌گيري از اسطوره‌هاي مذهبي است كه براي پاسخ به اين پرسش‌ها بايد دريچه‌ي ورودمان و نيز زاويه‌ي ديد خود را عوض كنيم.
وي درباره‌ي بازبيني ديني از نگاه شريعتي چهار مولفه‌ي بحث درباره‌ي آدم مذهبي نه مذهب، نگاه جديد به اخلاق، شكل يافتن معنويت خودگردان انساني، نسبت ديندار با جامعه را ذكر كرد و به توضيح هر يك پرداخت.
وي درباره‌ي بحث پيرامون انسان مذهبي نه مذهب گفت: در درك از مذهب از ديدگاه شريعتي دو نكته وجود دارد؛ اول رفرم ديني به مثابه‌ي پروژه‌ي اجتماعي و ديگري دعوت به دينداري به معني رستگاري فردي است كه خطاب اولي اجتماع و دومي فرد است. شريعتي در دعوت با دو مخاطب گاه متضاد با هم، با دو سطح توقع و متعلق به دو دنياي متفاوت روبروست. مخاطب اول انسان آزاد و مضطرب در آستانه‌ي يك گسست و ناظر وضعيت تراژيك انسان و در دو راهي دينداري سنتي و بي‌ديني و ديگري انسان مومن و متعصب مانده در حصار سنت‌هاي كهن مهجور.
سوسن شريعتي درباره‌ي تفسير رفتار اين دو مخاطب توسط شريعتي گفت: شريعتي بايد در مقام يك متغير اولي را به انديشيدن دوباره به مذهب و براي دومي به عنوان يك مصلح او را دعوت به پرسش و تغيير كند. يعني در جان مضطرب اولي اطمينان ايجاد كند و در دومي ترديد در باورهايش. مشكل گفتمان شريعتي در اين دعوت دوگانگي مخاطب از يكسو و يگانگي دعوت از سوي ديگر است.
وي دعوت شريعتي را با بنيادگرايي مذهبي و مدرن متفاوت دانست و گفت: دينداري شريعتي محصول گسست آگاهانه از دو محدوديت است نه محصول مماشات و مونتاژ. او هم به دينداري عوام و هم به بي‌ديني خواص مي‌پردازد، او براي امكان برقراري رابطه‌اي جديد به دنبال بايدها و احكامي است كه با هم مولفه‌هاي اساسي دين را مي‌سازد.
وي درباره‌ي نگاه جديد شريعتي به اخلاق، گفت: اين اخلاق معطوف به زندگي، انسان و آزادي انسان است، آزادي كه فضيلت انسان و آگاهي او وديعه اين آزادي است؛ اما اين آگاهي جستجو براي روشنفكر را منتفي نمي‌كند و بايد مدام به دنبال اين پرسش باشد كه اين آزادي را چگونه به كار ببندد؛ در چه مسيري و براي چه هدفي و كدام انتخاب؟
وي ادامه داد: وجدان اخلاقي از نگاه شريعتي محصول درك انسان از آزادي طبيعي اوست. شريعتي اخلاق ستيز را در برابر اخلاق پرهيز مي‌گذارد، اخلاقي كه معطوف به زندگي است نه پشت كرده به آن.

  RSS